Alexander, Linda en Complotten

Met stip bij NuJIJ en de complotbloggen: het verhaal van Alexander, Linda en Kinderen die hun huis in Assen moeten verkopen omdat zij al acht maanden geen hypotheek hebben betaald. Het openstaande bedrag bedraagt 'maar' 5984 euro, en de bank is zelfs zo coulant geweest om nog een betalingsregeling voor te stellen, maar het gezin betaalt niet meer.

Hoe de achterstand is ontstaan lees je niet, wel hun argumentatie om niet te betalen. 'Er diende zich informatie aan waaraan we gehoor moesten geven. Waar we op doelen is de nieuwsgierigheid naar de waarheid achter geld, waarom het leven zo is zoals we dat ervaren en met name het moeten werken om een onderdak, voeding en kleding te hebben. Wij zijn niet de enigen die twijfels en vragen hebben en zijn voor de antwoorden gegaan.'

O jee, dat klinkt weer heel erg complotterig. En ja hoor: 'De Nederlandse (centrale) Bank, heeft haar taken bij de introductie van de Euro overgedragen aan de ECB. De ECB is in handen van de Rothschilds. Het is zorgwekkend dat het beheer van het geld in de EU volledig en alleen in handen van deze privé-onderneming ligt. Zij – de ECB – creëert geld letterlijk uit lucht. ‘Stortingen’ vinden digitaal plaats. Tot dusverre is er geen vuiltje aan de lucht, afgezien van het gegeven dat waarde nergens op is gebaseerd en het meeste geld fysiek niet bestaat. ‘Niks’ vormt de kern en de waarde van het digitale geld wordt gederiveerd – het ‘leent’ waarde – van het fysieke geld wat in omloop is. Maar het wordt nog erger. Er moet rente over het geleende bedrag betaald worden. Hier gaat het pas goed mis. Want hoe kun je in de eerste plaats nu geld moeten/willen lenen wat er feitelijk niet is?'

En niet te vergeten: 'Vrijheid is een ingegraveerd Kosmisch recht. Wij willen gewoon Zijn, zonder ook maar iets te moeten. Wij gebruiken wat nodig is om te kunnen leven. Als echte vrijheid er nu mag zijn, hoeveel mensen, denkt u, zullen dan vandaag stoppen met werken?'

De reacties onder het stuk kwamen (bij NuJIJ) op hetzelfde neer: wel de lusten, niet de lasten. En meteen moest Barracuda weer denken aan het relaas van Vrijman Visser, slachtoffer van ambtelijke molens, die zo zijn manieren gevonden om deurwaarders en andere lastpakken van zich af te schudden, maar wel stug bleef wonen in een huis waarvan hij de huur weigerde te betalen. Want zo gaat dat: eerst zijn er de problemen, vervolgens worden de argumenten gezocht om niet te betalen, en met een beetje googelen kom je vanzelf bij complotsites terecht, waar staat dat de Rothschilds geld uit niets persen. Waarover wij arme slaven dan weer rente moeten betalen.

'Als je morele bezwaren tegen banken hebt, had je niet met ze in zee moeten gaan en gewoon met je eigen geld je eigen boontjes doppen — maar eerst met andermans geld een huis kopen dat je je blijkbaar eigenlijk niet kon veroorloven, en dan weigeren je verplichtingen na te komen, en dan ook nog klagen over winst maken terwijl je zelf notabene gratis zit te wonen.. ik vraag me af wie hier nu onduurzaam en immoreel zit te wezen,' reaguurde TMI bij Klokkenluideronline, die vervolgens alle misverstanden over ECB, Rothschilds en geldcreatie nog eens helder uiteenzette. Barracuda keek blijkbaar net op het juiste moment, want een uur later was de reactie door de KLOL-complottertjes alweer weggehaald. Gelukkig hebben we de browsercache nog:

23 juni, 2012 at 5:39

Jullie hebben helaas weinig van het geldstelsel begrepen en verschuilen je nu achter die onkunde om goed te praten dat je je schuld niet afbetaalt. Dat noem ik niet ‘moedig’. Als je morele bezwaren tegen banken hebt, had je niet met ze in zee moeten gaan en gewoon met je eigen geld je eigen boontjes doppen — maar eerst met andermans geld een huis kopen dat je je blijkbaar eigenlijk niet kon veroorloven, en dan weigeren je verplichtingen na te komen, en dan ook nog klagen over winst maken terwijl je zelf notabene gratis zit te wonen.. ik vraag me af wie hier nu onduurzaam en immoreel zit te wezen.

Jullie grootste misverstanden:

1. De ECB is niet in handen van de Rothschilds. De eigenaren (aandeelhouders) van de ECB zijn de centrale banken van de 27 EU-lidstaten, die op enkele uitzonderingen na volledig eigendom van hun staat en dus hun volk zijn.

2. Centrale banken creëren geld uit het niets, maar niet zonder dat daar waarde tegenover staat. De ECB verstrekt alleen leningen aan banken indien die daarvoor staatsobligaties (en obligaties van andere stabiele overheden en soms ondernemingen) in onderpand geven. Ook kan de ECB staatsobligaties opkopen met door hemzelf aangemaakt geld. Zo ontstaat basisgeld. Wanneer die transacties in omgekeerde richting verlopen, verdwijnt het weer.

De ECB heeft als taak om een evenwichtig prijspeil na te streven; door de rente en geldhoeveelheid bij te sturen, zorgt hij dat er hooguit een verantwoorde prijsinflatie van bv. 2% ontstaat. In dat proces behaalt de ECB winst door geld uit te geven en door rente te ontvangen. Van deze winst mag het zijn operationele kosten (personeel, huisvesting e.d.) betalen en het overschot gaat naar de aandeelhouders, en daarmee naar de staatskassen van de diverse lidstaten, en daarmee naar het volk. Dus niet naar een of andere wazige geheime wereldmacht. In de VS geldt hetzelfde; de centrale banken zijn daar weliswaar semi-privaat maar hun winstpercentage is wettelijk gemaximaliseerd en alles daarboven (het overgrote deel) gaat naar de federale schatkist.

3. Banken creëren geen geld. Ze brengen het alleen in omloop (door kredieten te verstrekken) en daarmee vergroten ze de maatschappelijke geldhoeveelheid. Het geld dat ze verstrekken komt niet uit het niets, maar uit hun reserves bij de centrale bank en uit hun kas. Daarover later meer.

4. Het verschijnsel rente is in economische en maatschappelijke zin geen probleem – althans, hoeft dat niet te zijn. Leningen worden alleen verstrekt indien aannemelijk is dat de lener zowel de hoofdsom als de rente zal kunnen terugbetalen; zonder inkomen en onderpand krijg je bv geen hypotheek. Op macroschaal bekeken, moet de rente uiteindelijk betaald worden uit de economische groei. Zolang er genoeg groei is, kan de rente uit de behaalde groei worden terugbetaald. En dat komt mooi uit, want de meeste leningen worden (als het goed is) verstrekt om investeringen te doen waarmee economische groei gerealiseerd kan worden. Het gaat pas fout wanneer de economie verzwakt, en van veel leningen achteraf blijkt dat die toch te optimistisch verstrekt waren (of frauduleus, zoals in de VS-hypotheekmarkt). De verstrekkers moeten dan verlies nemen, en de leners raken een deel van de waarde van hun onderpand kwijt. Vervelend voor beide.

Rente is ook niet immoreel. Mensen (en bedrijven) houden geld over door hun eigen consumptie uit te stellen. Dat geld representeert de inspanning, tijd, kennis, ervaring en het talent die hij gestoken had in het werk waarmee hij het verdiend had. Wanneer hij dat geld aan anderen ter beschikking stelt (uitleent), besparen die zich alle inspanning, tijd, etc, die ze anders zelf hadden moeten leveren om het benodigde geld bijeen te brengen. Dat is heel wat waard. Bovendien loopt de uitlener het risico dat hij zijn geld nooit meer terugziet en daar hangt ook terecht een prijskaartje aan.

Dit hele proces van werken, sparen en uitlenen maakt een aantal essentiele economische en maatschappelijke verschijnselen mogelijk. Zo kunnen ondernemers met een goed idee dat meteen verwezenlijken door van anderen spaargeld te lenen en aan de slag te gaan om welvaart en werkgelegenheid te scheppen. Werknemers kunnen hun spaargeld uitlenen of investeren en zo sparen voor hun oude dag, of voor perioden van werkloosheid of arbeidsongeschiktheid.

5. Fractioneel bankieren: Wanneer jij 1000 euro op de bank zet, heb jij geen geld meer. Wat je hebt is een vordering op de bank van 1000 euro. In het dagelijkse taalgebruik en in de economische praktijk noemen we die vordering nog steeds ‘geld’ (giraal geld), maar het is ander geld dan ooit door de centrale bank uit het niets is gemaakt. Als je er iemand mee betaalt, draag je in feite alleen die vordering aan hem over, maar het echte geld ligt nog in de kas van de bank. Pas als die persoon zijn vordering verzilvert door het van de bank af te halen, heeft hij weer echt geld.

De bank kan het geld ook uitlenen. Althans, het grootste deel, want de bank moet een klein deel in reserve houden voor het geval dat iemand met een vordering het komt terugeisen. De praktijk leert dat er steeds maar enkele procenten van de uitstaande vorderingen contant worden opgevraagd (en dat wordt minder naarmate we meer electronisch betalen), en de Centrale Bank stelt een reservevereiste vast dat daar normaliter toereikend voor is.

Dus stel dat jij 1000 euro naar de bank brengt. Het eerste dat die bank dan doet, is er voor 1000 euro staatsobligaties van te kopen en die bij de centrale bank in onderpand te geven. Op die obligaties verdient de bank wat rente, en in ruil voor dat onderpand krijgt de bank meteen een krediet van 1000 euro op zijn reserverekening bij de ECB (dit mechanisme is waarom banken zoveel obligaties bezitten, en waarom ze zo kwetsbaar zijn voor een faillissement van bv Griekenland of Spanje). Op die reserve krijgt de bank soms, zoals nu, zelfs rente, zodat ze twee keer vangen.

Maar goed, de bank heeft dan dus weer 1000 euro. Hiervan moeten ze verplicht bv 10% in reserve houden en de rest mogen ze uitlenen. Dat doen ze, en degene die die 900 euro leent geeft het uit bij een winkelier die het na sluitingstijd weer naar de bank brengt. Op dat moment hebben zowel jij als de winkelier een vordering op de bank, van tesamen 1900 euro. En die hoeveelheid vorderingen, in de volksmond dus giraal geld, groeit gestaag naarmate het geld weer verder uitgeleend en teruggestort wordt. Het kan theoretisch uitgroeien tot maximaal (1/reservevereiste * hoeveelheid), in dit voorbeeld dus (1 / 10%) * 1000 = 10.000 euro. En dat terwijl er toch maar 1000 euro basisgeld was waarmee het ooit begon.

Is het dan terecht om te zeggen dat die overige 9000 euro niet bestaan? Nee, niet echt, want iedere keer dat de bank iets uitleende had hij dat geld daadwerkelijk in eigendom. Het stond ofwel op zijn reserverekening bij de centrale bank, of hij had het contant in kas (het misverstand ontstaat doordat mensen die geld ‘op de bank zetten’ denken dat ze datzelfde geld nog steeds bezitten, terwijl ze er alleen nog een claim op bezitten). En verder: iedere keer dat de bank hetzelfde geld weer uitleende, heeft hij zich vergewist dat de lener het geld (plus rente) redelijkerwijs ook zou kunnen terugbetalen, door een onderpand of andere zekerstelling te eisen, en/of door naar zijn inkomsten te kijken.

Maar er zitten natuurlijk wel een zwakte in dit systeem, want veel van de vorderingen op de bank (het girale geld) zijn direct opeisbaar, terwijl het uitgeleende geld pas op termijn terugkomt – soms, zoals bij een hypotheek, pas na 30 jaar. Dus als iedere spaarder nu zijn geld komt terughalen, is het er simpelweg niet. Het moet nog grotendeels verdiend worden door degenen die het ooit geleend hebben, of ze moeten hun onderpand liquideren als de bank het geld (of een deel ervan zoals bij bovenstaande familie) eerder dan gepland terugvordert. Dat kost tijd en als bankklanten in paniek raken is dat er niet.

In dat geval kan een ‘run on the bank’ ontstaan. Om het risico te verkleinen dat mensen het vertrouwen in hun bank of zelfs in het hele banken- of geldstelsel verliezen, garandeert de Staat het overgrote deel van de particuliere banktegoeden (op kosten van de banken overigens) en worden banken met staatssteun overeind gehouden. Dat risico van een bankrun bestaat overigens ook in een goedlopende economie; het zit gewoon ingebakken in de vorm die door de wetgever aan het geldstelsel is gegeven. Als het fout gaat kan dat komen doordat banken (en leners!) onverantwoorde risico’s hebben genomen, maar ook doordat het toezicht en de normgeving (bv het reservevereiste of het rentepeil) onvoldoende waren.

Tot slot, die uitspraak van Jefferson bovenaan, dat de macht tot het uitgeven van geld bij het volk moet liggen: dat ligt het feitelijk al. Er zijn perioden geweest dat de overheid zelf geld uitgaf, en dat werd stelselmatig door politici misbruikt om veel te veel geld aan te maken en te verkwisten zodat er hoge inflatie ontstond en mensen niet meer konden sparen en investeren. Daarom zijn er centrale banken ingesteld die met een eigen democratisch mandaat, onder toezicht maar ook op afstand van de politiek de geldhoeveelheid bepalen, en die op hun beurt ook weer toezicht op de commerciële banken uitoefenen.

Dat het in de huidige crisis erg is foutgelopen -en de gevolgen daarvan hebben we nog nauwelijks gevoeld- ligt niet alleen aan de banken, maar ook aan verkeerd monetair beleid, aan een gebrek aan regulering, aan falend toezicht, aan falende economen, en tot slot ook aan hebberige en onverantwoordelijke burgers die teveel geleend en teveel geconsumeerd hebben.